خبرگزاری مهر، گروه استانها- فرشته آتشین: در شمال‌شرقی آذربایجان شرقی، جایی میان کوهستان‌های سرسبز، جنگل‌های انبوه، رودخانه‌های خروشان و روستاهایی که هنوز سبک زندگی بومی در آن‌ها جریان دارد، شهرستان کلیبر تصویری متفاوت از گردشگری ایران را پیش روی مسافران قرار می‌دهد؛ منطقه‌ای که در آن طبیعت، فرهنگ عشایری، خوراک محلی و میراث تاریخی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، اما بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های گردشگری آن همچنان کمتر از آنچه شایسته است، شناخته شده است.
کلیبر برای گردشگرانی که به دنبال فاصله گرفتن از هیاهوی شهرها و تجربه سفر در دل طبیعت هستند، مقصدی با جاذبه‌های متنوع است. جنگل‌های ارسباران، مناطق حفاظت‌شده آینالو و مکیدی، آبشارها، رودخانه‌ها، ییلاقات و روستاهای بوم‌گردی، تنها بخشی از داشته‌های این شهرستان به شمار می‌روند؛ ظرفیت‌هایی که در کنار فرهنگ عشایری، موسیقی آشیقی، صنایع‌دستی و غذاهای محلی، امکان شکل‌گیری گونه‌های مختلف گردشگری را فراهم کرده‌اند.
با وجود این تنوع، توسعه گردشگری کلیبر همچنان با مسائلی مانند ضرورت تقویت زیرساخت‌ها، معرفی هدفمند جاذبه‌ها، افزایش خدمات اقامتی و توجه به حفاظت از محیط‌زیست روبه‌رو است؛ موضوعاتی که آینده گردشگری این منطقه را به نحوه برنامه‌ریزی و مدیریت ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی آن گره می‌زند.
کلیبر؛ مقصدی با ظرفیت‌های متنوع طبیعی و فرهنگی
احمد حمزه‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان شرقی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، کلیبر را از مناطق دارای ظرفیت بالای گردشگری استان دانست و اظهار کرد: این شهرستان با برخورداری از طبیعت بکر، کوهستان‌های مرتفع، جنگل‌های انبوه و رودخانه‌های خروشان، یکی از جذاب‌ترین مناطق گردشگری آذربایجان شرقی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به تنوع جاذبه‌های طبیعی کلیبر افزود: جنگل‌های ارسباران، مناطق حفاظت‌شده آینالو و مکیدی، دره‌های مهلار، روستاهای کوهستانی قلعه‌دره‌سی و آبیش، آبشارهای آقبلاغ، گلوسنگ و قبادلو و رودخانه‌های کلیبرچای و جیلان‌چای از جمله جاذبه‌هایی هستند که امکان توسعه طبیعت‌گردی در این شهرستان را فراهم کرده‌اند.
مدیرکل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، چشمه‌های آبگرم متاللی و ییلاقات سروآباد و هشته‌سر را از دیگر ظرفیت‌های گردشگری منطقه عنوان کرد و گفت: این ییلاقات در فصل تابستان میزبان عشایر و گردشگران هستند و روستاهای بوم‌گردی شهرستان نیز با معماری سنتی و سبک زندگی محلی، تجربه متفاوتی از سفر را برای بازدیدکنندگان رقم می‌زنند.
حمزه‌زاده با تأکید بر اینکه ظرفیت گردشگری کلیبر به جاذبه‌های طبیعی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: این شهرستان در کنار طبیعت ارزشمند خود، آثار تاریخی متعددی از جمله قلعه پیغام، پل شکسته، مقبره مادر تیمور لنگ، حمام تاریخی و برج فرخی را در خود جای داده و بیش از صد اثر تاریخی دیگر نیز در این منطقه وجود دارد.
وی فرهنگ و آداب‌ورسوم مردم کلیبر را بخش دیگری از ظرفیت‌های گردشگری شهرستان دانست و افزود: آیین‌های نوروز، بایرام پای، چهارشنبه‌سوری، مراسم عروسی و سوگواری، پوشش محلی زنان و موسیقی آشیقی از جلوه‌های فرهنگی منطقه هستند که می‌توانند در معرفی هویت بومی ارسباران نقش داشته باشند.
حمزه‌زاده درباره برنامه‌های میراث فرهنگی برای توسعه گردشگری کلیبر نیز گفت: در سال‌های اخیر تلاش شده زیرساخت‌های گردشگری این شهرستان تقویت شود و احیای مسیرهای دسترسی، استانداردسازی اقامتگاه‌ها و حمایت از بوم‌گردی‌ها در اولویت برنامه‌ها قرار دارد.
وی از تهیه بسته‌های تبلیغاتی هدفمند برای معرفی جاذبه‌های طبیعی ارسباران و آثار تاریخی منطقه خبر داد و بیان کرد: در کنار معرفی آثار تاریخی، برنامه‌های آموزشی برای راهنمایان محلی و فعالان گردشگری نیز اجرا می‌شود تا خدمات گردشگری در منطقه ارتقا یابد.
مدیرکل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت حفاظت از طبیعت در روند توسعه گردشگری خاطرنشان کرد: ماندگاری جاذبه‌های طبیعی کلیبر برای نسل‌های آینده مستلزم مدیریت‌شده بودن فعالیت‌های گردشگری و رعایت ملاحظات زیست‌محیطی است و رسانه‌ها نیز در ترویج فرهنگ سفر مسئولانه نقش مهمی دارند.
از جنگل‌های ارسباران تا روستاهای بوم‌گردی؛ فرصت توسعه اکوتوریسم
میلاد کریم‌پور، راهنمای گردشگری منطقه، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ویژگی‌های طبیعی و گردشگری کلیبر اظهار کرد: این شهرستان از ظرفیت‌های قابل توجهی برای طبیعت‌گردی برخوردار است و ترکیب جنگل، کوهستان، رودخانه، آبشار و مناطق روستایی، امکان تجربه انواع سفرهای طبیعت‌محور را برای گردشگران فراهم می‌کند.
وی با اشاره به موقعیت کوهستانی و تنوع مسیرهای طبیعی منطقه افزود: گردشگران می‌توانند در کنار بازدید از جنگل‌های ارسباران، مسیرهای روستایی و ییلاقی را برای پیاده‌روی و طبیعت‌گردی انتخاب کنند و از چشم‌اندازهای متفاوت این منطقه بهره ببرند.
این راهنمای گردشگری، آینالو و مکیدی را از مناطق شاخص طبیعت‌گردی کلیبر دانست و گفت: این مناطق به دلیل برخورداری از پوشش جنگلی و زیستگاه‌های ارزشمند جانوری، برای علاقه‌مندان به مشاهده طبیعت و پرنده‌نگری نیز جذابیت دارند.
کریم‌پور با اشاره به ظرفیت روستاهای منطقه برای توسعه گردشگری افزود: روستاهای کلیبر علاوه بر برخورداری از چشم‌اندازهای طبیعی، سبک زندگی، معماری و فرهنگ بومی خود را حفظ کرده‌اند و اقامت در این مناطق می‌تواند گردشگران را با شیوه زندگی مردم ارسباران آشنا کند.
وی توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی را یکی از راه‌های تقویت گردشگری محلی دانست و اظهار کرد: این اقامتگاه‌ها علاوه بر فراهم کردن محل اقامت، زمینه آشنایی مسافران با غذاهای محلی، محصولات بومی و آداب‌ورسوم منطقه را فراهم می‌کنند.
این راهنمای گردشگری با اشاره به اهمیت خدمات و امکانات سفر خاطرنشان کرد: با وجود جذابیت‌های فراوان کلیبر، برخی امکانات رفاهی و خدمات گردشگری متناسب با ظرفیت منطقه نیست و برای افزایش ماندگاری گردشگران باید به بهبود خدمات اقامتی، مسیرهای دسترسی و امکانات مورد نیاز مسافران توجه بیشتری شود.
کریم‌پور همچنین بر ضرورت توجه به ایمنی گردشگران در مسیرهای طبیعت‌گردی تأکید کرد و گفت: استفاده از راهنمایان محلی در مسیرهای ناشناخته، همراه داشتن تجهیزات و امکانات ضروری و رعایت اصول ایمنی می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی در سفر جلوگیری کند.
سفر مسئولانه؛ شرط ماندگاری طبیعت ارسباران
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های گردشگری کلیبر، وابستگی مستقیم آن به طبیعت و زیست‌بوم حساس ارسباران است. جنگل‌ها و زیستگاه‌های جانوری این منطقه، در کنار آنکه از مهم‌ترین جاذبه‌های سفر محسوب می‌شوند، در برابر رفتارهای نادرست گردشگران نیز آسیب‌پذیر هستند.
روشن کردن آتش در محدوده جنگل، رها کردن زباله، ورود خودروها به مسیرهای غیرمجاز و نزدیک شدن بدون رعایت ضوابط به زیستگاه‌های جانوری، از جمله رفتارهایی است که می‌تواند به منابع طبیعی منطقه آسیب وارد کند.
در چنین شرایطی، توسعه گردشگری تنها با افزایش تعداد مسافران و ایجاد امکانات جدید محقق نمی‌شود، بلکه آموزش گردشگران، مشارکت جوامع محلی و مدیریت ورود بازدیدکنندگان به مناطق حساس نیز اهمیت دارد.
از سوی دیگر، تقویت اقامتگاه‌های بوم‌گردی و استفاده از ظرفیت راهنمایان محلی می‌تواند ضمن ایجاد درآمد برای ساکنان روستاها، ارتباط گردشگران با فرهنگ و طبیعت منطقه را عمیق‌تر کند.
کلیبر در نگاه گردشگران؛ مقصدی برای تجربه آرامش و اصالت
لیندا اکبرزاده، از گردشگران حاضر در منطقه، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به جذابیت‌های طبیعی کلیبر اظهار کرد: زیبایی جنگل‌ها، چشم‌انداز کوهستان و فضای طبیعی منطقه از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که سفر به این شهرستان را برای گردشگران جذاب می‌کند.
وی با اشاره به تجربه حضور در این منطقه افزود: طبیعت کلیبر بسیار زیباست و ترکیب جنگل‌ها و ارتفاعات، فضایی متفاوت برای گردش و گذراندن اوقات فراغت ایجاد کرده است. ارتباط این منطقه با تاریخ و فرهنگ بومی نیز به جذابیت سفر اضافه می‌کند.
این گردشگر با تأکید بر ضرورت بهبود امکانات رفاهی و خدمات گردشگری خاطرنشان کرد: در کنار زیبایی‌های طبیعی، توجه به شرایط دسترسی و ایمنی مسیرها و فراهم کردن امکانات مناسب برای مسافران اهمیت دارد، اما این اقدامات نباید به قیمت آسیب دیدن طبیعت و ساخت‌وسازهای غیرضروری تمام شود.
اکبرزاده با اشاره به ظرفیت بالای منطقه برای جذب گردشگران گفت: کلیبر از جمله مقصدهایی است که می‌توان آن را به دیگران پیشنهاد کرد؛ زیرا در کنار طبیعت زیبا، فرصت آشنایی با فرهنگ و زندگی محلی را نیز در اختیار مسافران قرار می‌دهد.
گردشگری کلیبر؛ توسعه اقتصادی در گرو حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و فرهنگی
آنچه کلیبر را از بسیاری از مقاصد گردشگری متمایز می‌کند، تنوع جاذبه‌هایی است که در یک محدوده جغرافیایی در کنار هم قرار گرفته‌اند؛ از جنگل‌ها و زیستگاه‌های حیات‌وحش گرفته تا آبشارها، رودخانه‌ها، ییلاقات، روستاهای سنتی، آثار تاریخی و آیین‌های فرهنگی.
این تنوع می‌تواند زمینه توسعه گردشگری طبیعی، روستایی، فرهنگی و عشایری را فراهم کند و با افزایش حضور گردشگران، فرصت‌های تازه‌ای برای اشتغال و رونق اقتصادی ساکنان منطقه به وجود آورد. با این حال، بهره‌برداری از چنین ظرفیتی بدون برنامه‌ریزی جامع و توجه به محدودیت‌های زیست‌محیطی، ممکن است به تخریب همان جاذبه‌هایی منجر شود که گردشگران را به کلیبر می‌کشاند.
تقویت زیرساخت‌های اقامتی و خدماتی، ساماندهی مسیرهای طبیعت‌گردی، حمایت از بوم‌گردی‌ها، معرفی صنایع‌دستی و محصولات محلی و آموزش جوامع میزبان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند گردشگری را به یکی از پایه‌های توسعه اقتصادی شهرستان تبدیل کند.
کلیبر برای تبدیل شدن به مقصدی شناخته‌شده در گردشگری ایران، بیش از هر چیز به نگاهی جامع نیاز دارد؛ نگاهی که طبیعت را جدا از فرهنگ و اقتصاد محلی نبیند و توسعه امکانات را با حفاظت از منابع طبیعی همراه کند. آینده گردشگری این شهرستان نه در افزایش بی‌ضابطه ساخت‌وسازها، بلکه در حفظ اصالت ارسباران، مشارکت مردم محلی و فراهم کردن امکان تجربه سفری مسئولانه برای گردشگران رقم خواهد خورد.
نظر شما